Słownik pojęć ESG
A
Achi Targets / Cele Achi
Cele Achi to zestaw 20 globalnych celów dotyczących ochrony bioróżnorodności, przyjętych w ramach Konwencji o różnorodności biologicznej (CBD) na konferencji w Aichi, Japonia, w 2010 roku. Cele te miały zostać osiągnięte do 2020 roku i dotyczyły m.in. ochrony ekosystemów, gatunków zagrożonych, a także integracji ochrony bioróżnorodności w polityki krajowe i międzynarodowe. Cele Achi miały na celu zahamowanie utraty bioróżnorodności i wzmocnienie zrównoważonego użytkowania zasobów naturalnych na całym świecie.
Adaptacja klimatyczna
Adaptacja klimatyczna to proces dostosowywania się społeczeństw, gospodarek i ekosystemów do skutków zmian klimatycznych. Adaptacja obejmuje działania mające na celu zmniejszenie podatności na zmiany klimatyczne, takie jak podnoszenie poziomu morza, częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe czy zmiany w dostępności zasobów wodnych. Przykłady działań adaptacyjnych to budowa infrastruktury ochronnej, zmiany w rolnictwie oraz zarządzanie zasobami wodnymi w sposób zrównoważony.
Agenda 2030
Agenda 2030 to globalny plan działania na rzecz zrównoważonego rozwoju, przyjęty przez wszystkie państwa członkowskie ONZ w 2015 roku. Agenda zawiera 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs) oraz 169 zadań, które mają być osiągnięte do 2030 roku. Celem Agendy 2030 jest eliminacja ubóstwa, ochrona planety i zapewnienie dobrobytu dla wszystkich ludzi, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi pomiędzy rozwojem społecznym, ekonomicznym i środowiskowym.
Agenda 21
Agenda 21 to kompleksowy plan działania przyjęty na Szczycie Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 roku, mający na celu promowanie zrównoważonego rozwoju na poziomie globalnym, krajowym i lokalnym. Dokument ten zawiera wytyczne dotyczące ochrony środowiska, zarządzania zasobami naturalnymi, a także poprawy jakości życia ludzi poprzez integrację celów ekonomicznych, społecznych i środowiskowych. Agenda 21 stanowiła fundament dla wielu późniejszych inicjatyw z zakresu zrównoważonego rozwoju, w tym Agendy 2030.
B
B-crop
B-crop to specjalistyczny certyfikat przyznawany firmom rolniczym, które spełniają określone standardy zrównoważonego rolnictwa. B-crop ocenia praktyki rolnicze pod kątem wpływu na środowisko, zarządzania zasobami naturalnymi, dobrostanu zwierząt oraz społecznej odpowiedzialności biznesu. Certyfikat ten jest częścią szerszej koncepcji B Corporation, która promuje odpowiedzialne prowadzenie działalności gospodarczej z uwzględnieniem standardów zrównoważonego rozwoju.
Baza Danych o Odpadach (BDO)
Baza Danych o Odpadach (BDO) to system informatyczny w Polsce, który umożliwia rejestrowanie i monitorowanie procesów związanych z gospodarką odpadami. BDO gromadzi informacje na temat wytwarzania, przetwarzania, transportu oraz unieszkodliwiania odpadów, co pozwala na lepsze zarządzanie i kontrolę nad obiegiem odpadów w kraju. System jest kluczowym narzędziem w realizacji celów zrównoważonego zarządzania odpadami i wspiera walkę z nielegalnym składowaniem i przewożeniem odpadów.
Bioróżnorodność
Bioróżnorodność odnosi się do różnorodności form życia na Ziemi, obejmującej różnorodność gatunkową, genetyczną oraz ekosystemową. Bioróżnorodność jest kluczowa dla utrzymania równowagi ekosystemów i zapewnienia ich zdolności do świadczenia niezbędnych usług ekosystemowych, takich jak oczyszczanie powietrza i wody, produkcja żywności, oraz regulacja klimatu. Ochrona bioróżnorodności jest istotnym elementem zrównoważonego rozwoju i globalnych działań na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym.
Brand Activism / Aktywizm marki
Aktywizm marki to strategia marketingowa, w której firma aktywnie angażuje się w promowanie kwestii społecznych, politycznych lub środowiskowych, zgodnych z wartościami firmy i jej interesariuszy. Aktywizm marki może obejmować kampanie społeczne, współpracę z organizacjami pozarządowymi, a także działania mające na celu edukację i podnoszenie świadomości wśród konsumentów. Celem aktywizmu marki jest nie tylko poprawa wizerunku firmy, ale również realny wpływ na zmiany społeczne i środowiskowe.
C
CDP (Carbon Disclosure Project)
Carbon Disclosure Project (CDP) to międzynarodowa organizacja non-profit, która prowadzi globalny system ujawniania danych dotyczących zarządzania środowiskowego przez firmy, miasta, państwa i regiony. CDP gromadzi informacje na temat emisji gazów cieplarnianych, zarządzania zasobami wodnymi oraz strategii ochrony lasów, pomagając interesariuszom, takim jak inwestorzy i decydenci, w podejmowaniu świadomych decyzji. CDP jest uważany za jeden z najważniejszych standardów raportowania klimatycznego i środowiskowego na świecie.
Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) / Cło węglowe (CBAM)
Cło węglowe (CBAM) to mechanizm planowany przez Unię Europejską, który ma na celu zapobieganie tzw. "ucieczce emisji" poprzez nałożenie opłat na importowane produkty wytwarzane w krajach o niższych standardach emisji gazów cieplarnianych. CBAM ma wyrównać konkurencyjność przedsiębiorstw unijnych, które ponoszą koszty związane z emisjami, i promować dekarbonizację w skali globalnej. Mechanizm ten jest częścią strategii UE na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku.
Carbon Capture and Storage (CCS) / Sekwestracja dwutlenku węgla (CCS)
Sekwestracja dwutlenku węgla (CCS) to technologia, która pozwala na wychwytywanie CO2 z procesów przemysłowych lub powietrza i jego składowanie w podziemnych formacjach geologicznych, aby zapobiec jego emisji do atmosfery. CCS jest postrzegana jako kluczowa technologia w walce z globalnym ociepleniem, umożliwiająca redukcję emisji w sektorach, gdzie dekarbonizacja jest trudna, takich jak przemysł ciężki. Technologia ta może również wspierać tzw. ujemne emisje, gdy CO2 jest wychwytywane z powietrza.
Carbon Footprint / Ślad węglowy
Ślad węglowy to miara całkowitej ilości emisji gazów cieplarnianych, wyrażana w ekwiwalencie CO2, która jest bezpośrednio lub pośrednio związana z działalnością człowieka, produkcją dóbr lub usług, lub funkcjonowaniem organizacji. Ślad węglowy obejmuje emisje związane z produkcją energii, transportem, konsumpcją, oraz utylizacją odpadów. Pomiar śladu węglowego jest kluczowym narzędziem w zarządzaniu emisjami i realizacji strategii dekarbonizacji.
Carbon offsetting / Offset węglowy
Offset węglowy to proces kompensacji emisji CO2 poprzez inwestowanie w projekty redukujące emisje gazów cieplarnianych w innych miejscach, takie jak sadzenie drzew, projekty energetyki odnawialnej, lub programy ochrony lasów. Offset węglowy pozwala organizacjom i osobom prywatnym na zneutralizowanie własnych emisji poprzez wspieranie inicjatyw, które pochłaniają lub redukują równoważną ilość CO2. Offset jest stosowany jako element strategii osiągania neutralności węglowej.
Circular Economy / Gospodarka obiegu zamkniętego (GOZ)
Gospodarka obiegu zamkniętego (GOZ) to model gospodarczy, który zakłada minimalizowanie odpadów i maksymalne wykorzystanie zasobów poprzez ponowne użycie, naprawę, regenerację i recykling materiałów i produktów. W GOZ cykle życia produktów są przedłużane, a odpady przekształcane są w surowce do produkcji nowych produktów. Gospodarka obiegu zamkniętego ma na celu zmniejszenie presji na zasoby naturalne i minimalizację negatywnego wpływu na środowisko.
Clean Energy / Czysta energia
Czysta energia to energia pozyskiwana ze źródeł, które nie emitują zanieczyszczeń ani gazów cieplarnianych, takich jak energia słoneczna, wiatrowa, wodna, geotermalna czy energia jądrowa. Czysta energia odgrywa kluczową rolę w dekarbonizacji sektora energetycznego i walki z globalnym ociepleniem, a także w dążeniu do osiągnięcia neutralności klimatycznej. Inwestycje w technologie czystej energii są kluczowe dla transformacji energetycznej i ochrony środowiska.
Closed Loop / Obieg zamknięty
Obieg zamknięty to system produkcji i konsumpcji, w którym materiały są stale wykorzystywane w cyklach, bez wytwarzania odpadów. W takim systemie produkty są projektowane w sposób umożliwiający ich wielokrotne użycie, recykling lub regenerację, co minimalizuje zużycie surowców i ilość odpadów trafiających na wysypiska. Obieg zamknięty jest kluczową koncepcją w gospodarce obiegu zamkniętego i stanowi przeciwwagę dla tradycyjnego modelu linearnego, w którym produkty są wytwarzane, używane, a następnie wyrzucane.
Code of conduct (CoC) / Kodeks postępowania (CoC)
Kodeks postępowania (CoC) to dokument, który określa standardy zachowań i etyczne wytyczne, jakich oczekuje się od pracowników i partnerów biznesowych w organizacji. Kodeks postępowania obejmuje zasady dotyczące odpowiedzialności społecznej, zgodności z prawem, uczciwości, szacunku wobec innych oraz ochrony środowiska. Dokument ten jest narzędziem zarządzania ryzykiem i budowania kultury organizacyjnej opartej na wartościach etycznych i odpowiedzialności.
Communication of Progress (CoP) / Komunikat o postępie (CoP)
Komunikat o postępie (CoP) to coroczny raport składany przez uczestników inicjatywy UN Global Compact, w którym organizacje informują o postępach w realizacji dziesięciu zasad UN Global Compact w obszarach praw człowieka, pracy, środowiska i przeciwdziałania korupcji. CoP jest narzędziem transparentności, które pozwala interesariuszom ocenić zaangażowanie firmy w odpowiedzialne prowadzenie działalności gospodarczej i jej wkład w zrównoważony rozwój.
Compliance / Zgodność
Zgodność (Compliance) to proces zapewnienia, że organizacja działa zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, regulacjami, normami branżowymi oraz wewnętrznymi politykami i procedurami. Zgodność obejmuje monitorowanie zmian w przepisach, edukację pracowników oraz wdrażanie mechanizmów kontrolnych, które zapobiegają naruszeniom. Compliance jest kluczowe dla zarządzania ryzykiem prawnym, reputacyjnym i operacyjnym oraz dla utrzymania zaufania interesariuszy.
Conference of the Parties (COP) / Szczyt klimatyczny (COP)
Szczyt klimatyczny (COP) to coroczne spotkanie państw-sygnatariuszy Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), które odbywa się w celu negocjacji i podejmowania decyzji dotyczących globalnych działań na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Podczas COP kraje uzgadniają zobowiązania dotyczące redukcji emisji gazów cieplarnianych, finansowania działań klimatycznych oraz adaptacji do skutków zmian klimatycznych. COP jest kluczowym forum globalnej współpracy na rzecz ochrony klimatu.
Convention on Biological Diversity (CBD) / Konwencja o różnorodności biologicznej (CBD)
Konwencja o różnorodności biologicznej (CBD) to międzynarodowa umowa przyjęta w 1992 roku, mająca na celu ochronę różnorodności biologicznej, zrównoważone użytkowanie jej składników oraz sprawiedliwy podział korzyści wynikających z wykorzystania zasobów genetycznych. CBD stanowi podstawę globalnych działań na rzecz ochrony przyrody i jest realizowana poprzez krajowe strategie i plany działania. Konwencja obejmuje także ochronę tradycyjnej wiedzy ludności rdzennej i społeczności lokalnych.
Corporate Responsibility Due Diligence Directive (CRDDD)
Dyrektywa dotycząca należytej staranności w zakresie odpowiedzialności korporacyjnej (CRDDD) to planowana regulacja Unii Europejskiej, która ma na celu nałożenie na przedsiębiorstwa obowiązku identyfikacji, zapobiegania i łagodzenia negatywnego wpływu ich działalności na prawa człowieka, środowisko oraz inne kwestie społeczne. Dyrektywa zobowiąże firmy do przeprowadzania regularnych analiz ryzyka oraz raportowania swoich działań w zakresie zrównoważonego rozwoju, a także do wprowadzania skutecznych mechanizmów zarządzania ryzykiem w swoich łańcuchach dostaw.
Corporate Social Responsibility (CSR) / Społeczna Odpowiedzialność Biznesu
Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR) to koncepcja, według której przedsiębiorstwa dobrowolnie integrują kwestie społeczne, środowiskowe i etyczne w swoje działania i relacje z interesariuszami. CSR obejmuje działania na rzecz poprawy warunków pracy, ochrony środowiska, wspierania społeczności lokalnych oraz promowania transparentności i uczciwości w biznesie. Społeczna odpowiedzialność biznesu jest postrzegana jako kluczowy element zrównoważonego rozwoju i budowania długoterminowej wartości dla firmy i społeczeństwa.
Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) / Dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw (CSDDD)
Dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw (CSDDD) to planowana regulacja Unii Europejskiej, której celem jest nałożenie na przedsiębiorstwa obowiązku identyfikacji i zarządzania ryzykami związanymi z kwestiami środowiskowymi, społecznymi oraz zarządzania (ESG) w całym łańcuchu wartości. CSDDD ma na celu zapewnienie, że przedsiębiorstwa działają w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, minimalizując negatywne skutki swojej działalności i wspierając ochronę praw człowieka oraz środowiska.
Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) / Dyrektywa dotycząca sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD)
Dyrektywa dotycząca sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD) to unijna regulacja, która zobowiązuje duże przedsiębiorstwa do ujawniania informacji na temat ich wpływu na środowisko, społeczeństwo oraz zarządzanie (ESG). CSRD zastępuje wcześniejsze regulacje dotyczące niefinansowej sprawozdawczości, wprowadzając bardziej szczegółowe i jednolite wymogi dotyczące raportowania. Celem CSRD jest zwiększenie przejrzystości i porównywalności informacji o zrównoważonym rozwoju, co ma wspierać decyzje inwestorów i innych interesariuszy.
Cradle to Cradle (C2C) / Od kołyski do kołyski
Od kołyski do kołyski (Cradle to Cradle, C2C) to koncepcja projektowania produktów w taki sposób, aby mogły one być w całości ponownie wykorzystane lub przetworzone bez utraty wartości. W modelu C2C produkty są projektowane z myślą o ich całym cyklu życia, od pozyskiwania surowców, przez produkcję, użytkowanie, aż po recykling, tak aby materiały mogły być wykorzystywane wielokrotnie w zamkniętych cyklach. Koncepcja C2C jest kluczowa dla gospodarki o obiegu zamkniętym, promując zrównoważone projektowanie i minimalizację odpadów.
Cradle to Grave / Od kołyski po grób
Od kołyski po grób to tradycyjny model oceny cyklu życia produktu, który obejmuje wszystkie etapy, od wydobycia surowców, przez produkcję, użytkowanie, aż po ostateczną utylizację. Model ten analizuje wpływ produktu na środowisko na każdym etapie jego istnienia, z uwzględnieniem emisji gazów cieplarnianych, zużycia energii i zasobów, a także powstawania odpadów. Celem analizy jest identyfikacja możliwości minimalizacji negatywnego wpływu produktu na środowisko.
Cyfrowy Paszport Produktowy
Cyfrowy Paszport Produktowy to innowacyjne narzędzie, które umożliwia śledzenie i udostępnianie informacji o produkcie na każdym etapie jego cyklu życia, od produkcji po utylizację. Paszport zawiera dane dotyczące składu produktu, jego pochodzenia, warunków produkcji, a także instrukcje dotyczące recyklingu. Cyfrowy Paszport Produktowy wspiera gospodarkę o obiegu zamkniętym, ułatwiając ponowne wykorzystanie materiałów i minimalizację odpadów, a także zwiększając przejrzystość i odpowiedzialność w łańcuchu dostaw.
D
Decoupling
Decoupling to proces rozdzielania wzrostu gospodarczego od wzrostu zużycia zasobów naturalnych i emisji zanieczyszczeń. Celem decouplingu jest osiągnięcie zrównoważonego rozwoju, w którym gospodarka może się rozwijać, nie wywierając negatywnego wpływu na środowisko. Wyróżnia się dwa typy decouplingu: względny, w którym zużycie zasobów rośnie wolniej niż PKB, oraz bezwzględny, w którym zużycie zasobów maleje, mimo wzrostu gospodarczego.
Decykling
Decykling to proces przetwarzania materiałów lub produktów na nowe produkty o niższej wartości niż oryginalne. W przeciwieństwie do upcyclingu, w którym materiały są przekształcane w produkty o wyższej wartości, decykling polega na degradacji materiałów do mniej wartościowych form. Przykładem decyklingu jest przetwarzanie papieru na tekturę lub tworzyw sztucznych na produkty o gorszych właściwościach fizycznych.
Dekarbonizacja
Dekarbonizacja to proces redukcji emisji dwutlenku węgla (CO2) i innych gazów cieplarnianych w celu ograniczenia globalnego ocieplenia. Dekarbonizacja obejmuje przechodzenie na źródła energii o niskiej emisji, takie jak energia odnawialna, oraz wdrażanie technologii wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS). Dekarbonizacja jest kluczowym elementem strategii mających na celu osiągnięcie neutralności klimatycznej i ochrony środowiska.
Demand Side Response (DSR)
Demand Side Response (DSR) to mechanizm zarządzania popytem na energię, który polega na zachęcaniu konsumentów do zmiany swojego zużycia energii w odpowiedzi na sygnały cenowe lub inne bodźce. DSR pozwala na lepsze zarządzanie obciążeniem sieci energetycznej, redukując potrzebę uruchamiania dodatkowych, mniej efektywnych źródeł energii w okresach szczytowego zapotrzebowania. Mechanizm ten wspiera integrację odnawialnych źródeł energii oraz zwiększa elastyczność systemu energetycznego.
Dematerializacja akcji
Dematerializacja akcji to proces przechodzenia od tradycyjnych papierowych certyfikatów akcji do formy elektronicznej, w której akcje są rejestrowane i przechowywane w systemie komputerowym. Dematerializacja zwiększa bezpieczeństwo i efektywność obrotu papierami wartościowymi, zmniejsza ryzyko fałszerstw oraz ułatwia zarządzanie i transfer akcji. Proces ten jest elementem szerokich reform na rynku kapitałowym, mających na celu digitalizację i automatyzację obrotu finansowego.
Deposit Return Scheme (DRS) / System kaucyjny (DRS)
System kaucyjny (DRS) to mechanizm, w którym konsumenci płacą kaucję przy zakupie produktów w opakowaniach jednorazowych, takich jak butelki czy puszki, a następnie otrzymują zwrot kaucji po oddaniu pustego opakowania do punktu recyklingu. System kaucyjny zachęca do zwrotu opakowań i ich ponownego wykorzystania lub recyklingu, zmniejszając ilość odpadów trafiających na wysypiska i wspierając gospodarkę o obiegu zamkniętym.
Diversity, Equity, Inclusion (DEI)
Różnorodność, równość, integracja (DEI) to koncepcje, które odnoszą się do promowania różnorodności w miejscu pracy, zapewniania równego dostępu do zasobów i możliwości dla wszystkich pracowników, oraz tworzenia inkluzywnego środowiska pracy, w którym każda osoba czuje się szanowana i ceniona. DEI ma na celu eliminację dyskryminacji, promowanie różnorodności pod względem płci, rasy, orientacji seksualnej, wieku, niepełnosprawności oraz innych cech. Organizacje, które wdrażają polityki DEI, dążą do stworzenia bardziej sprawiedliwego i otwartego środowiska pracy.
Do no significant harm (DNSH) / zasada nieczynienia znaczącej szkody środowiskowej (DNSH)
Zasada nieczynienia znaczącej szkody środowiskowej (DNSH) to koncepcja, która zakłada, że działania podejmowane w ramach polityk zrównoważonego rozwoju nie powinny negatywnie wpływać na inne aspekty środowiskowe. Zasada ta jest szczególnie ważna w kontekście inwestycji finansowanych ze środków publicznych lub w ramach polityk klimatycznych UE, gdzie kluczowe jest, aby działania proekologiczne nie prowadziły do degradacji innych elementów środowiska naturalnego.
Double materiality assessment (DMA) / Analiza podwójnej istotności (DMA)
Analiza podwójnej istotności (DMA) to koncepcja, która uwzględnia zarówno wpływ czynników środowiskowych, społecznych i zarządzania (ESG) na wyniki finansowe organizacji, jak i odwrotnie - wpływ działalności organizacji na otoczenie zewnętrzne, w tym społeczeństwo i środowisko. DMA jest kluczowym elementem nowoczesnych strategii raportowania i zarządzania ryzykiem, pozwalając firmom na pełniejsze zrozumienie i uwzględnienie w decyzjach biznesowych aspektów zrównoważonego rozwoju.
Dyrektywa wzmacniająca pozycję konsumentów
Dyrektywa wzmacniająca pozycję konsumentów to regulacja Unii Europejskiej, której celem jest zwiększenie praw konsumentów w obszarze ochrony ich interesów, w szczególności w kontekście transakcji online i handlu elektronicznego. Dyrektywa wprowadza nowe zasady dotyczące przejrzystości informacji, zwrotu produktów, ochrony danych osobowych oraz zapewnienia uczciwej konkurencji. Celem dyrektywy jest wzmocnienie zaufania konsumentów do rynku wewnętrznego UE oraz zwiększenie ich ochrony przed nadużyciami.
E
EU Taxonomy / Taksonomia UE
Taksonomia UE to system klasyfikacji opracowany przez Unię Europejską, który definiuje, jakie działania gospodarcze można uznać za zrównoważone środowiskowo. Taksonomia UE ma na celu wsparcie transformacji w kierunku gospodarki niskoemisyjnej poprzez ułatwienie identyfikacji inwestycji, które przyczyniają się do realizacji celów klimatycznych i środowiskowych UE. System ten ma pomóc inwestorom, firmom i decydentom w podejmowaniu świadomych decyzji inwestycyjnych zgodnych z celami zrównoważonego rozwoju.
Eco-Management and Audit Scheme (EMAS) / Europejski System Ekozarządzania i Audytu (EMAS)
Europejski System Ekozarządzania i Audytu (EMAS) to unijny program certyfikacji, który pomaga organizacjom w poprawie ich efektywności ekologicznej poprzez wdrażanie systemu zarządzania środowiskowego zgodnie z normą ISO 14001. EMAS zachęca organizacje do ciągłego doskonalenia w zakresie zarządzania środowiskiem, transparentności w raportowaniu oraz angażowania pracowników i interesariuszy w działania proekologiczne. Program EMAS jest otwarty dla firm, instytucji publicznych i innych organizacji na terenie Unii Europejskiej.
EcoVadis
EcoVadis to platforma oceny zrównoważonego rozwoju, która dostarcza firmom narzędzi do oceny, monitorowania i poprawy wyników w zakresie środowiska, społeczeństwa i zarządzania (ESG). EcoVadis ocenia firmy na podstawie szeregu kryteriów ESG, takich jak zarządzanie środowiskowe, prawa pracowników, etyka biznesu i odpowiedzialność społeczna, a następnie dostarcza raporty oceny, które mogą być wykorzystywane przez firmy w celu poprawy ich działań oraz komunikacji z interesariuszami.
Environmental Impact assessment (EIA) / Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ)
Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ) to proces, w ramach którego analizuje się potencjalne skutki planowanego projektu lub przedsięwzięcia na środowisko naturalne, zanim zostanie podjęta decyzja o jego realizacji. OOŚ ma na celu zidentyfikowanie, przewidywanie i ocenę wpływu na środowisko oraz zaproponowanie środków minimalizujących negatywne oddziaływania. Proces OOŚ jest kluczowy dla podejmowania świadomych decyzji w zakresie planowania i zarządzania projektami, które mogą mieć istotny wpływ na środowisko.
Environmental Management Systems (EMS) / Systemy zarządzania środowiskowego (EMS)
Systemy zarządzania środowiskowego (EMS) to strukturalne podejście do zarządzania wpływem działalności organizacji na środowisko, które obejmuje planowanie, wdrażanie, monitorowanie oraz doskonalenie działań proekologicznych. EMS pomaga organizacjom w spełnianiu wymogów prawnych, minimalizacji ryzyk środowiskowych oraz realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Najbardziej znanym standardem EMS jest norma ISO 14001, która jest międzynarodowym standardem określającym wymagania dla systemów zarządzania środowiskowego.
Environmental Risk Assessment (ERA) / Ocena ryzyka środowiskowego (ERA)
Ocena ryzyka środowiskowego (ERA) to proces identyfikacji, analizy i oceny ryzyk związanych z potencjalnym negatywnym wpływem działalności człowieka na środowisko naturalne. ERA jest kluczowym narzędziem zarządzania, które pozwala na przewidywanie zagrożeń i opracowywanie strategii minimalizujących negatywne skutki działalności gospodarczej lub projektów infrastrukturalnych na środowisko. Ocena ryzyka środowiskowego jest często wymagana w ramach procesu oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) i jest stosowana w różnych sektorach, takich jak przemysł, rolnictwo czy energetyka.
Environmental, social and governance (ESG) / Środowisko naturalne, społeczeństwo i ład korporacyjny (ESG)
Środowisko naturalne, społeczeństwo i ład korporacyjny (ESG) to zestaw kryteriów używanych do oceny etycznego i zrównoważonego charakteru działalności przedsiębiorstw. Kryteria te obejmują aspekty związane z ochroną środowiska (E), relacjami społecznymi (S) oraz zarządzaniem (G). ESG jest kluczowym elementem nowoczesnych strategii inwestycyjnych, które uwzględniają nie tylko wyniki finansowe, ale także wpływ działalności firmy na społeczeństwo i środowisko. Inwestycje uwzględniające kryteria ESG są postrzegane jako bardziej odpowiedzialne i zrównoważone.
Equal Pay Directive / Dyrektywa w sprawie wzmocnienia zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet
Dyrektywa w sprawie wzmocnienia zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet to regulacja Unii Europejskiej, której celem jest zapewnienie równej płacy za równą pracę, niezależnie od płci. Dyrektywa wprowadza przepisy mające na celu zwalczanie luki płacowej między kobietami a mężczyznami poprzez zwiększenie przejrzystości wynagrodzeń, wzmocnienie mechanizmów dochodzenia roszczeń oraz promowanie równości płci w miejscu pracy. Celem dyrektywy jest eliminacja dyskryminacji płacowej i zapewnienie sprawiedliwości w wynagrodzeniach na terenie Unii Europejskiej.
Ethical or Sustainable Investments / Zrównoważone inwestycje
Zrównoważone inwestycje to podejście inwestycyjne, które uwzględnia czynniki środowiskowe, społeczne i zarządzania (ESG) w celu osiągnięcia zarówno finansowych, jak i społecznych korzyści. Inwestorzy wybierający zrównoważone inwestycje angażują swoje środki w przedsięwzięcia i firmy, które wykazują odpowiedzialność ekologiczną, respektują prawa człowieka i pracownicze, a także prowadzą przejrzyste i etyczne zarządzanie. Zrównoważone inwestycje dążą do wspierania długoterminowego rozwoju, który jest korzystny nie tylko dla inwestorów, ale także dla społeczeństwa i planety.
European Deforestation Regulation (EUDR) / Europejskie Rozporządzenie przeciwko wylesianiu (EUDR)
Europejskie Rozporządzenie przeciwko wylesianiu (EUDR) to unijna regulacja, której celem jest przeciwdziałanie wylesianiu i degradacji lasów związanych z importem produktów do Unii Europejskiej. Rozporządzenie nakłada obowiązki na przedsiębiorstwa w zakresie monitorowania łańcucha dostaw oraz wymaga, aby produkty sprzedawane na rynku unijnym nie pochodziły z obszarów zagrożonych wylesianiem. EUDR ma na celu ograniczenie negatywnego wpływu konsumpcji w UE na globalne zasoby leśne oraz promowanie zrównoważonych praktyk produkcji i handlu.
European ESG Template (EET) / Europejski Szablon ESG (EET)
Europejski Szablon ESG (EET) to standardowy format opracowany w celu ułatwienia gromadzenia i raportowania danych dotyczących kryteriów środowiskowych, społecznych i zarządzania (ESG) w sektorze finansowym. EET jest narzędziem, które ma na celu usprawnienie przepływu informacji między instytucjami finansowymi, inwestorami i regulatorami, wspierając bardziej przejrzyste i jednolite podejście do oceny zrównoważoności inwestycji. EET jest kluczowym elementem wdrażania regulacji ESG w Europie.
European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) / Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej
Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) to organizacja doradcza, która wspiera Komisję Europejską w opracowywaniu standardów rachunkowości i sprawozdawczości finansowej. EFRAG prowadzi badania i konsultacje z interesariuszami w celu tworzenia rekomendacji dotyczących stosowania Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (IFRS) w Unii Europejskiej. Organizacja odgrywa kluczową rolę w harmonizacji standardów sprawozdawczości finansowej na poziomie europejskim, co przyczynia się do większej przejrzystości i zrozumiałości raportów finansowych.
European Green Deal – Europejski Zielony Ład
Europejski Zielony Ład to kompleksowy plan Unii Europejskiej, którego celem jest przekształcenie Europy w pierwszy na świecie kontynent neutralny klimatycznie do 2050 roku. Zielony Ład obejmuje szereg polityk i inicjatyw mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, promowanie odnawialnych źródeł energii, ochronę bioróżnorodności, poprawę efektywności energetycznej oraz wspieranie zrównoważonego rolnictwa i gospodarki o obiegu zamkniętym. Europejski Zielony Ład stanowi ramy dla zrównoważonego rozwoju w Europie, integrując cele ekologiczne z polityką gospodarczą i społeczną.
European Single Access Point (ESAP)
European Single Access Point (ESAP) to planowana platforma cyfrowa, która ma umożliwić łatwy dostęp do informacji finansowych i niefinansowych publikowanych przez firmy, w tym danych dotyczących zrównoważonego rozwoju. ESAP ma na celu ułatwienie inwestorom i innym interesariuszom dostępu do informacji potrzebnych do oceny ryzyk i możliwości związanych z inwestycjami, przyczyniając się tym samym do zwiększenia przejrzystości na rynku finansowym Unii Europejskiej.
Extended Producer Responsibility (EPR) / Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP)
Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) to zasada, według której producenci są odpowiedzialni za cały cykl życia swoich produktów, w tym za ich utylizację po zakończeniu użytkowania. ROP ma na celu zachęcanie producentów do projektowania produktów bardziej zrównoważonych, łatwiejszych do recyklingu i mniej szkodliwych dla środowiska. W ramach ROP producenci mogą być zobowiązani do finansowania systemów zbiórki i recyklingu odpadów, co przyczynia się do zmniejszenia ilości odpadów oraz promowania gospodarki o obiegu zamkniętym.
G
Global Reporting Initiative (GRI)
Global Reporting Initiative (GRI) to niezależna organizacja, która opracowuje standardy raportowania dotyczące zrównoważonego rozwoju, umożliwiające firmom ujawnianie informacji na temat ich wpływu na środowisko, społeczeństwo i gospodarkę. Standardy GRI są szeroko stosowane na całym świecie jako narzędzie wspierające transparentność i odpowiedzialność korporacyjną, umożliwiając interesariuszom ocenę zrównoważoności działań przedsiębiorstw oraz podejmowanie świadomych decyzji inwestycyjnych i konsumenckich.
Global Resource Information Database (GRID) / Światowa Baza Danych o Zasobach Naturalnych (GRID)
Światowa Baza Danych o Zasobach Naturalnych (GRID) to system informacyjny zarządzany przez Program Środowiskowy ONZ (UNEP), który gromadzi i udostępnia dane dotyczące zasobów naturalnych oraz stanu środowiska na świecie. GRID dostarcza informacji i narzędzi analitycznych niezbędnych do podejmowania decyzji politycznych i gospodarczych związanych z zarządzaniem zasobami naturalnymi oraz ochroną środowiska. Baza ta wspiera globalne i lokalne działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Global mean surface temperature (GMST)
Globalna średnia temperatura powierzchniowa (GMST) to wskaźnik, który mierzy średnią temperaturę powierzchni Ziemi, biorąc pod uwagę zarówno oceany, jak i lądy. GMST jest kluczowym wskaźnikiem używanym w analizach klimatycznych do oceny globalnego ocieplenia oraz jego wpływu na środowisko i społeczeństwo. Wzrost GMST jest głównym wskaźnikiem zmian klimatycznych, używanym do monitorowania efektów emisji gazów cieplarnianych i innych czynników wpływających na klimat.
Green Claims Directive (GCD) / Dyrektywa Green Claims (GCD)
Dyrektywa Green Claims (GCD) to planowana regulacja Unii Europejskiej, której celem jest uregulowanie stosowania twierdzeń ekologicznych przez firmy w ich marketingu i komunikacji. GCD ma na celu zapobieganie tzw. greenwashingowi, czyli wprowadzaniu konsumentów w błąd co do rzeczywistego ekologicznego charakteru produktów i usług. Dyrektywa zobowiąże firmy do udokumentowania i uzasadnienia swoich twierdzeń ekologicznych, aby zapewnić ich wiarygodność i poprawić transparentność na rynku.
Green bonds / Zielone obligacje
Zielone obligacje to instrumenty finansowe, których celem jest pozyskiwanie kapitału na realizację projektów mających pozytywny wpływ na środowisko. Fundusze uzyskane z emisji zielonych obligacji są przeznaczane na projekty takie jak rozwój odnawialnych źródeł energii, poprawa efektywności energetycznej, ochrona bioróżnorodności, czy zarządzanie zasobami wodnymi. Zielone obligacje stanowią ważne narzędzie w finansowaniu zrównoważonego rozwoju i przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym.
Green finance / zielone finanse
Zielone finanse to segment rynku finansowego, który koncentruje się na inwestycjach wspierających zrównoważony rozwój oraz projekty przyjazne środowisku. Zielone finanse obejmują szeroki zakres instrumentów finansowych, takich jak zielone obligacje, fundusze ekologiczne, kredyty na projekty związane z energią odnawialną oraz inne formy finansowania działań proekologicznych. Celem zielonych finansów jest mobilizacja kapitału na rzecz walki ze zmianami klimatu oraz ochrony środowiska naturalnego.
Greenwashing
Greenwashing to praktyka polegająca na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do ekologicznego charakteru produktów, usług lub działań przedsiębiorstwa. Firmy stosujące greenwashing mogą promować swoje działania jako przyjazne dla środowiska, podczas gdy w rzeczywistości ich wpływ na środowisko jest minimalny lub wręcz negatywny. Greenwashing jest krytykowany za osłabianie zaufania konsumentów do rzeczywistych działań proekologicznych oraz za utrudnianie osiągnięcia globalnych celów zrównoważonego rozwoju.
H
Human rights due diligence (HRDD) / Należyta staranność w zakresie praw człowieka (HRDD)
Należyta staranność w zakresie praw człowieka (HRDD) to proces, w którym przedsiębiorstwa identyfikują, oceniają, zapobiegają i łagodzą negatywne skutki swojej działalności na prawa człowieka. HRDD obejmuje cały łańcuch wartości, od dostawców po konsumentów, i ma na celu zapewnienie, że firma działa zgodnie z międzynarodowymi standardami dotyczącymi praw człowieka. Proces HRDD jest kluczowym elementem odpowiedzialności korporacyjnej i zarządzania ryzykiem związanego z prawami człowieka.
I
ISO (International Organization for Standardization)
International Organization for Standardization (ISO) to międzynarodowa organizacja opracowująca i publikująca normy międzynarodowe dotyczące szerokiego zakresu produktów, usług i systemów. Normy ISO są uznawane na całym świecie i mają na celu poprawę jakości, bezpieczeństwa, efektywności i zrównoważonego rozwoju. ISO działa na zasadzie konsensusu, angażując ekspertów z różnych dziedzin, aby opracowywać standardy, które wspierają innowacje i ułatwiają handel międzynarodowy.
ISO 14001
ISO 14001 to międzynarodowa norma, która określa wymagania dotyczące systemów zarządzania środowiskowego (EMS). Norma ta pomaga organizacjom minimalizować negatywny wpływ ich działalności na środowisko, spełniać wymagania prawne oraz dążyć do ciągłej poprawy wyników środowiskowych. ISO 14001 jest szeroko stosowana przez firmy na całym świecie jako narzędzie wspierające zrównoważony rozwój i odpowiedzialność ekologiczną.
ISO 26000
ISO 26000 to międzynarodowa norma, która dostarcza wytycznych dotyczących odpowiedzialności społecznej organizacji. Norma ta nie jest certyfikowana, ale oferuje ramy dla firm i innych organizacji, które chcą działać zgodnie z zasadami odpowiedzialności społecznej, uwzględniając interesy różnych interesariuszy oraz kwestie środowiskowe, społeczne i gospodarcze. ISO 26000 pomaga organizacjom zrozumieć i wdrażać zasady zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności społecznej.
ISO 28000
ISO 28000 to międzynarodowa norma dotycząca systemów zarządzania bezpieczeństwem w łańcuchu dostaw. Norma ta określa wymagania dla organizacji, które chcą zapewnić bezpieczeństwo i integralność swoich łańcuchów dostaw, minimalizując ryzyko zakłóceń oraz zagrożeń związanych z transportem i logistyką. ISO 28000 pomaga firmom zarządzać ryzykami związanymi z bezpieczeństwem, zwiększając ochronę przed kradzieżami, terroryzmem, przemytem oraz innymi zagrożeniami.
ISO 37001
ISO 37001 to międzynarodowa norma dotycząca systemów zarządzania przeciwdziałaniem korupcji. Norma ta określa wymagania i wytyczne dotyczące wdrożenia, utrzymania i doskonalenia systemów zarządzania, które pomagają organizacjom zapobiegać, wykrywać i reagować na przypadki korupcji. ISO 37001 jest narzędziem wspierającym firmy w budowaniu kultury uczciwości, transparentności i zgodności z przepisami antykorupcyjnymi.
ISO 45001
ISO 45001 to międzynarodowa norma dotycząca systemów zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (BHP). Norma ta określa wymagania dla systemów zarządzania, które pomagają organizacjom tworzyć i utrzymywać bezpieczne i zdrowe środowisko pracy, minimalizując ryzyko wypadków i chorób zawodowych. ISO 45001 jest szeroko stosowana w różnych branżach jako narzędzie wspierające zarządzanie ryzykiem BHP i promowanie dobrostanu pracowników.
ISSB Sustainability Reporting Standards / Standardy raportowania zrównoważonego rozwoju ISSB
Standardy raportowania zrównoważonego rozwoju ISSB to zestaw międzynarodowych standardów opracowywanych przez International Sustainability Standards Board (ISSB), które mają na celu ujednolicenie i poprawę jakości raportowania związanego ze zrównoważonym rozwojem. Standardy te mają na celu dostarczenie spójnych i porównywalnych informacji na temat wyników ESG (środowiskowych, społecznych i zarządzania), które są istotne dla inwestorów i innych interesariuszy. ISSB standardy wspierają przejrzystość i odpowiedzialność w raportowaniu zrównoważonego rozwoju na całym świecie.
Inicjatywa Climate Neutral Now / The Climate Neutral Now Initiative
Inicjatywa Climate Neutral Now to program uruchomiony przez Ramową konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), mający na celu wspieranie działań na rzecz osiągnięcia globalnej neutralności klimatycznej. Inicjatywa zachęca organizacje, firmy i osoby indywidualne do obliczania, redukcji i kompensacji emisji gazów cieplarnianych, aby przyczynić się do realizacji celów Paryskiego Porozumienia Klimatycznego. Climate Neutral Now promuje odpowiedzialne zarządzanie emisjami oraz wspiera projekty, które przyczyniają się do redukcji globalnego śladu węglowego.
Insetting
Insetting to podejście do kompensacji emisji gazów cieplarnianych, które polega na realizacji projektów redukujących emisje wewnątrz łańcucha wartości organizacji. W odróżnieniu od offsettingu, który zwykle wiąże się z zakupem zewnętrznych kredytów węglowych, insetting koncentruje się na działaniach mających na celu poprawę zrównoważoności własnych operacji, takich jak poprawa efektywności energetycznej, redukcja emisji z transportu czy wdrażanie praktyk rolnictwa regeneratywnego. Insetting wspiera długoterminową strategię redukcji emisji oraz budowanie wartości w łańcuchu dostaw.
Integrated reporting / Raportowanie zintegrowane
Raportowanie zintegrowane to podejście do raportowania, które łączy tradycyjne sprawozdania finansowe z informacjami na temat zrównoważonego rozwoju, tworząc jednolity raport przedstawiający pełen obraz działalności organizacji. Raportowanie zintegrowane uwzględnia nie tylko wyniki finansowe, ale także wpływ organizacji na środowisko, społeczeństwo oraz jej strategię zarządzania ryzykami i szansami związanymi z ESG. Celem raportowania zintegrowanego jest zwiększenie przejrzystości i dostarczenie interesariuszom pełniejszego obrazu wartości generowanej przez organizację.
Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES)
Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES) to międzynarodowa organizacja, której celem jest ocena stanu bioróżnorodności i usług ekosystemowych oraz dostarczanie naukowych podstaw dla decyzji politycznych związanych z ochroną przyrody. IPBES zrzesza ekspertów z całego świata, którzy przygotowują raporty i analizy, wspierając rządy i organizacje w podejmowaniu działań na rzecz ochrony środowiska i zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi.
Intergovernmental panel for climate change (IPCC) / Międzyrządowy zespół ds. zmian klimatu (IPCC)
Międzyrządowy zespół ds. zmian klimatu (IPCC) to organizacja naukowa powołana przez ONZ, która dostarcza rządom i decydentom na całym świecie rzetelnych informacji naukowych na temat zmian klimatu, ich skutków oraz możliwych działań zapobiegawczych i adaptacyjnych. IPCC regularnie publikuje raporty oceniające, które stanowią podstawę międzynarodowych negocjacji klimatycznych oraz kształtowania polityk klimatycznych na różnych poziomach. Raporty IPCC są kluczowe dla zrozumienia skali i pilności działań potrzebnych do przeciwdziałania zmianom klimatu.
International Financial Reporting Standards (IFRS) / Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (IFRS)
Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (IFRS) to zbiór standardów rachunkowości opracowanych przez International Accounting Standards Board (IASB), które są stosowane przez firmy na całym świecie do przygotowywania swoich sprawozdań finansowych. Celem IFRS jest zapewnienie porównywalności, przejrzystości i zrozumiałości sprawozdań finansowych, co ułatwia inwestorom i innym interesariuszom podejmowanie świadomych decyzji. IFRS stanowią podstawę dla globalnej sprawozdawczości finansowej, wspierając zaufanie i stabilność na rynkach kapitałowych.
International Union for Conservation of Nature (IUCN) / Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN)
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) to największa na świecie globalna organizacja zajmująca się ochroną przyrody, która zrzesza zarówno państwa, jak i organizacje pozarządowe oraz ekspertów z różnych dziedzin. IUCN prowadzi działania na rzecz ochrony bioróżnorodności, zarządzania zasobami naturalnymi i promowania zrównoważonego rozwoju. Organizacja jest znana z tworzenia Czerwonej Listy Zagrożonych Gatunków, która ocenia ryzyko wyginięcia gatunków na całym świecie.
J
Just transition
Just transition to koncepcja, która zakłada, że transformacja w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i zrównoważonego rozwoju powinna być sprawiedliwa społecznie, zapewniając ochronę miejsc pracy, wsparcie dla pracowników oraz uwzględniając potrzeby społeczności najbardziej dotkniętych zmianami. Just transition ma na celu minimalizowanie negatywnych skutków ekonomicznych i społecznych związanych z transformacją energetyczną, jednocześnie promując tworzenie nowych, zrównoważonych miejsc pracy i rozwój gospodarczy.
K
Klimat
Klimat to długoterminowy wzorzec warunków atmosferycznych, takich jak temperatura, opady, wilgotność, ciśnienie atmosferyczne i wiatry, który jest charakterystyczny dla danego regionu na Ziemi. Klimat różni się od pogody, która odnosi się do krótkoterminowych zmian w atmosferze. Zmiany klimatyczne, spowodowane głównie działalnością człowieka, prowadzą do długoterminowych zmian w tych wzorcach, co ma istotny wpływ na ekosystemy, gospodarki i społeczeństwa.
Konferencja sztokholmska ONZ
Konferencja sztokholmska ONZ to pierwszy światowy szczyt poświęcony środowisku, który odbył się w 1972 roku w Sztokholmie. Konferencja ta, znana również jako Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Środowiska Człowieka, zapoczątkowała międzynarodową współpracę w dziedzinie ochrony środowiska i była kluczowym momentem w rozwoju globalnej agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju. Wynikiem konferencji było m.in. powołanie Programu Środowiskowego ONZ (UNEP) oraz przyjęcie Deklaracji Sztokholmskiej, która zawierała podstawowe zasady dotyczące ochrony środowiska.
Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE)
Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) to polska instytucja, która odpowiada za monitorowanie, bilansowanie i zarządzanie emisjami gazów cieplarnianych oraz innych substancji zanieczyszczających powietrze. KOBiZE zajmuje się gromadzeniem i analizą danych dotyczących emisji, wspiera procesy raportowania w ramach krajowych i międzynarodowych zobowiązań klimatycznych oraz koordynuje krajowy system handlu uprawnieniami do emisji. Instytucja ta odgrywa kluczową rolę w realizacji polityki klimatycznej Polski.
Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 (KPEiK)
Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 (KPEiK) to dokument strategiczny opracowany przez rząd Polski, który określa cele i działania w zakresie polityki energetycznej i klimatycznej na lata 2021-2030. KPEiK obejmuje m.in. plany dotyczące zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii, poprawy efektywności energetycznej, redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz działań adaptacyjnych do zmian klimatu. Plan ten jest częścią szerszych działań Unii Europejskiej na rzecz osiągnięcia celów klimatycznych i energetycznych do 2030 roku.
Kredyt węglowy / Carbon Credit
Kredyt węglowy (Carbon Credit) to jednostka handlowa reprezentująca prawo do emisji jednej tony dwutlenku węgla (CO2) lub ekwiwalentu innych gazów cieplarnianych. Kredyty węglowe są wykorzystywane w systemach handlu emisjami oraz w mechanizmach offsettingu, pozwalając firmom na kompensację swoich emisji poprzez zakup kredytów pochodzących z projektów redukcji emisji. Kredyty węglowe są narzędziem wspierającym globalne wysiłki na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych i przeciwdziałania zmianom klimatu.
L
Life Cycle Assessment (LCA) / Ocena cyklu życia
Ocena cyklu życia (LCA) to metoda analizy środowiskowych aspektów produktu, procesu lub usługi w całym jego cyklu życia – od wydobycia surowców, poprzez produkcję, użytkowanie, aż po utylizację lub recykling. LCA pozwala na identyfikację i ocenę potencjalnych wpływów na środowisko, takich jak emisje gazów cieplarnianych, zużycie energii i wody, oraz generowanie odpadów. Wyniki analizy LCA są wykorzystywane do podejmowania decyzji dotyczących zrównoważonego projektowania, produkcji i zarządzania produktami.
Lifestyle of Health and Sustainability (LOHAS)
Lifestyle of Health and Sustainability (LOHAS) to termin opisujący segment konsumentów, którzy przywiązują dużą wagę do zdrowego stylu życia oraz zrównoważonego rozwoju. Osoby identyfikujące się z LOHAS dokonują świadomych wyborów konsumenckich, preferując produkty ekologiczne, organiczne, fair trade i niskoemisyjne. Segment LOHAS ma znaczący wpływ na rozwój rynków zrównoważonych produktów i usług, przyczyniając się do promowania zrównoważonych praktyk w różnych sektorach gospodarki.
Lisbon Strategy / Strategia lizbońska
Strategia lizbońska to plan działania przyjęty przez Unię Europejską w 2000 roku, którego celem było uczynienie z UE najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki opartej na wiedzy do 2010 roku. Strategia lizbońska skupiała się na promowaniu wzrostu gospodarczego, zatrudnienia, innowacji i zrównoważonego rozwoju, a także na wzmacnianiu spójności społecznej i ekologicznej. Mimo że cele strategii nie zostały w pełni osiągnięte, stanowiła ona podstawę dla późniejszych polityk UE, w tym strategii Europa 2020.
M
Materiality Assessment / Ocena istotności
Ocena istotności to proces identyfikacji i oceny kwestii, które są najważniejsze dla interesariuszy organizacji oraz mają największy wpływ na jej działalność. W kontekście zrównoważonego rozwoju, ocena istotności pozwala firmom określić, które aspekty środowiskowe, społeczne i zarządcze (ESG) są kluczowe dla ich strategii oraz raportowania. Wyniki oceny istotności są wykorzystywane do priorytetyzacji działań i zasobów, a także do komunikacji z interesariuszami na temat kwestii najistotniejszych dla organizacji.
Millennium Development Goals (MDGs) / Milenijne Cele Rozwoju
Milenijne Cele Rozwoju (MDGs) to osiem globalnych celów przyjętych przez ONZ w 2000 roku, mających na celu walkę z ubóstwem, głodem, chorobami, analfabetyzmem, degradacją środowiska oraz dyskryminacją wobec kobiet. Cele te miały być osiągnięte do 2015 roku i obejmowały m.in. zmniejszenie skrajnego ubóstwa, zapewnienie powszechnego dostępu do edukacji podstawowej, promowanie równości płci oraz zwalczanie HIV/AIDS i innych chorób. MDGs były prekursorem obecnych Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs), które są kontynuacją globalnych wysiłków na rzecz poprawy jakości życia na całym świecie.
Minimum Safeguards / Minimalne Gwarancje
Minimalne Gwarancje (Minimum Safeguards) to zasady i wytyczne, które muszą być spełnione przez firmy i projekty ubiegające się o wsparcie w ramach zrównoważonych inwestycji, zgodnie z unijną taksonomią. Gwarancje te dotyczą kwestii takich jak prawa człowieka, prawa pracownicze, przeciwdziałanie korupcji i ochrona środowiska. Ich celem jest zapewnienie, że projekty uznawane za zrównoważone nie naruszają podstawowych praw i wartości, promując jednocześnie odpowiedzialne praktyki biznesowe.
N
Natural capital / Kapitał naturalny
Kapitał naturalny to zasoby naturalne, takie jak gleba, woda, powietrze, lasy, minerały oraz bioróżnorodność, które stanowią podstawę funkcjonowania ekosystemów i są niezbędne dla życia na Ziemi. Kapitał naturalny dostarcza tzw. usługi ekosystemowe, takie jak oczyszczanie powietrza i wody, zapylanie roślin, regulacja klimatu oraz produkcja żywności i surowców. Włączenie kapitału naturalnego do zarządzania i planowania gospodarczego jest kluczowe dla zapewnienia długoterminowej zrównoważoności i ochrony zasobów naturalnych dla przyszłych pokoleń.
Nature Based Solutions (NBS)
Nature Based Solutions (NBS) to podejście do zarządzania zasobami naturalnymi i ochrony środowiska, które wykorzystuje naturalne procesy i ekosystemy do rozwiązywania problemów społecznych, gospodarczych i środowiskowych. NBS obejmuje działania takie jak renaturyzacja rzek, zalesianie, ochrona mokradeł, zielone dachy czy rolnictwo regeneratywne, które pomagają w adaptacji do zmian klimatu, poprawie jakości życia i wspieraniu bioróżnorodności. Nature Based Solutions promują zrównoważony rozwój, który jest oparty na współpracy z naturą.
Net Positive
Net Positive to koncepcja, w której organizacje dążą do wywierania pozytywnego wpływu na społeczeństwo i środowisko, przekraczającego zakres tradycyjnej odpowiedzialności społecznej. Organizacje Net Positive nie tylko minimalizują swoje negatywne oddziaływanie, ale także aktywnie przyczyniają się do poprawy stanu środowiska, wspierania społeczności i tworzenia wartości dla wszystkich interesariuszy. Celem Net Positive jest osiągnięcie trwałego, pozytywnego bilansu w zakresie wpływu na świat, w którym działalność organizacji przynosi więcej korzyści niż szkód.
Net zero / Zerowa emisja netto
Zerowa emisja netto (Net Zero) to stan, w którym organizacja, państwo lub cała gospodarka osiąga równowagę między ilością emitowanych gazów cieplarnianych a ilością usuniętą z atmosfery, np. poprzez absorpcję dwutlenku węgla przez lasy lub technologie sekwestracji węgla. Net Zero jest celem wielu globalnych i krajowych strategii klimatycznych, mających na celu powstrzymanie globalnego ocieplenia i ograniczenie skutków zmian klimatu. Osiągnięcie Net Zero wymaga zarówno redukcji emisji, jak i inwestycji w technologie i rozwiązania, które neutralizują pozostałe emisje.
Norway’s Transparency Act / Norweska ustawa o przejrzystości
Norweska ustawa o przejrzystości (Transparency Act) to regulacja prawna przyjęta w Norwegii w celu zapewnienia większej transparentności w zakresie zarządzania łańcuchami dostaw, zwłaszcza w kontekście ochrony praw człowieka i środowiska. Ustawa nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek ujawniania informacji dotyczących działań mających na celu zapobieganie naruszeniom praw człowieka i negatywnym skutkom środowiskowym w całym łańcuchu dostaw. Organizacje są zobowiązane do regularnego raportowania i podejmowania działań w celu minimalizowania ryzyka związanego z ich działalnością.
O
OECD Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct / Wytyczne OECD dotyczące należytej staranności w zakresie odpowiedzialnego prowadzenia biznesu
Wytyczne OECD dotyczące należytej staranności w zakresie odpowiedzialnego prowadzenia biznesu to zbiór rekomendacji skierowanych do przedsiębiorstw, mających na celu promowanie odpowiedzialnych praktyk biznesowych. Wytyczne te koncentrują się na identyfikacji, zapobieganiu i zarządzaniu ryzykami związanymi z prawami człowieka, ochroną środowiska, korupcją oraz innymi zagrożeniami w ramach działalności gospodarczej. Wytyczne te są kluczowe dla firm, które pragną działać zgodnie z międzynarodowymi standardami odpowiedzialności społecznej.
Offsetting
Offsetting to proces kompensacji emisji gazów cieplarnianych poprzez inwestowanie w projekty, które zmniejszają lub eliminują równoważną ilość emisji z atmosfery. Działania te mogą obejmować sadzenie drzew, inwestowanie w technologie energii odnawialnej, czy inne inicjatywy z zakresu zrównoważonego rozwoju. Offsetting jest często stosowany przez przedsiębiorstwa i organizacje jako element strategii redukcji śladu węglowego, w ramach dążenia do neutralności klimatycznej.
P
Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) / Regulacje dot. Opakowań i Odpadów Opakowaniowych (PPWR)
Regulacje dotyczące Opakowań i Odpadów Opakowaniowych (PPWR) to zbiór przepisów unijnych mających na celu minimalizację wpływu opakowań i odpadów opakowaniowych na środowisko. PPWR określa wymogi dotyczące projektowania, produkcji i utylizacji opakowań, promując redukcję, ponowne wykorzystanie i recykling materiałów opakowaniowych. Regulacje te są kluczowe dla osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju oraz gospodarki o obiegu zamkniętym.
Pakiet Fit for 55 / Pakiet „Gotowi na 55”
Pakiet „Gotowi na 55” (Fit for 55) to kompleksowy zbiór inicjatyw legislacyjnych i polityk Unii Europejskiej mający na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 roku, w porównaniu do poziomów z 1990 roku. Pakiet ten obejmuje reformy w sektorach energetycznym, transportowym, budowlanym i przemysłowym, mające na celu przyspieszenie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku.
Paris Climate Agreement / Paryskie Porozumienie Klimatyczne
Paryskie Porozumienie Klimatyczne to międzynarodowa umowa przyjęta w 2015 roku podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu (COP21) w Paryżu. Celem porozumienia jest ograniczenie globalnego ocieplenia do wartości znacznie poniżej 2°C w porównaniu do poziomów przedindustrialnych, z dążeniem do ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5°C. Sygnatariusze porozumienia zobowiązują się do regularnego aktualizowania swoich celów redukcji emisji oraz wprowadzania działań na rzecz adaptacji do zmieniających się warunków klimatycznych.
Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF)
Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF) to globalna inicjatywa, która dostarcza ramy i standardy dla instytucji finansowych w zakresie obliczania i raportowania śladu węglowego swoich portfeli inwestycyjnych i kredytowych. Celem PCAF jest zwiększenie przejrzystości i odpowiedzialności instytucji finansowych za ich wpływ na zmiany klimatyczne, wspierając tym samym zrównoważony rozwój i transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej.
Poprawka dauhańska
Poprawka dauhańska to zmiana wprowadzona do Protokołu z Kioto, przyjęta w 2012 roku podczas konferencji klimatycznej w Doha. Poprawka wprowadza drugi okres zobowiązań dla krajów rozwiniętych do redukcji emisji gazów cieplarnianych w latach 2013-2020. Poprawka dauhańska podkreśla kontynuację międzynarodowych działań na rzecz ograniczenia globalnych emisji, zanim weszło w życie Paryskie Porozumienie Klimatyczne.
Principles for Responsible Investments (PRI) / Zasady Odpowiedzialnego Inwestowania (PRI)
Zasady Odpowiedzialnego Inwestowania (PRI) to zestaw sześciu zasad stworzonych przez inwestorów z inicjatywy ONZ, mających na celu promowanie odpowiedzialnego inwestowania, które uwzględnia czynniki środowiskowe, społeczne i zarządzania (ESG). PRI zachęca inwestorów do integracji aspektów zrównoważonego rozwoju w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych, a także do raportowania i publicznego ujawniania wyników w obszarze ESG.
Product stewardship / Zarządzanie produktem
Zarządzanie produktem (Product stewardship) to podejście, w którym odpowiedzialność za zarządzanie wpływem produktu na środowisko jest dzielona pomiędzy wszystkich uczestników łańcucha wartości, od producentów po konsumentów. Celem jest minimalizacja negatywnego wpływu produktów na środowisko przez cały ich cykl życia, poprzez odpowiednie projektowanie, produkcję, dystrybucję, użytkowanie oraz utylizację.
Prognozy klimatyczne
Prognozy klimatyczne to przewidywania dotyczące przyszłych zmian klimatycznych, oparte na modelach klimatycznych, które uwzględniają różne scenariusze emisji gazów cieplarnianych, zmiany w użytkowaniu gruntów oraz inne czynniki wpływające na klimat. Prognozy te są kluczowe dla planowania adaptacji do zmieniających się warunków klimatycznych oraz opracowywania strategii mających na celu ograniczenie negatywnego wpływu zmian klimatu na ekosystemy i społeczeństwa.
Purpose washing
Purpose washing to praktyka, w której organizacje komunikują społeczne lub ekologiczne cele swojej działalności w sposób nieproporcjonalny do rzeczywistych działań, mając na celu wzmocnienie swojego wizerunku bez realnego wkładu w zrównoważony rozwój. Zjawisko to jest krytykowane jako manipulacyjne, ponieważ może wprowadzać interesariuszy w błąd co do prawdziwego zaangażowania firmy w społeczną odpowiedzialność biznesu.
R
Refuse Derived Fuel (RDF) / Paliwo odpadowe (RDF)
Paliwo odpadowe (RDF) to rodzaj paliwa wytwarzanego z odpadów, które nie nadają się do recyklingu. RDF powstaje poprzez przetworzenie odpadów stałych na materiał, który może być spalany w piecach przemysłowych, cementowniach lub elektrowniach. Wykorzystanie RDF jako źródła energii pomaga zmniejszyć ilość odpadów składowanych na wysypiskach i może przyczynić się do redukcji emisji CO2, pod warunkiem że jest stosowane w odpowiednich warunkach technologicznych.
Regenerative (agriculture/business/design) / Regeneratywne (rolnictwo/biznes/projektowanie)
Regeneratywne rolnictwo, biznes, projektowanie to podejścia, które mają na celu nie tylko minimalizowanie negatywnego wpływu na środowisko, ale również aktywne wspieranie i odbudowę ekosystemów. Regeneratywne praktyki rolnicze obejmują metody uprawy, które poprawiają zdrowie gleby, zwiększają bioróżnorodność i sekwestrują dwutlenek węgla. W biznesie i projektowaniu, regeneratywność oznacza tworzenie procesów i produktów, które przyczyniają się do długoterminowego zdrowia i dobrobytu społeczności oraz środowiska naturalnego.
Rematerialization / Rematerializacja
Rematerializacja to proces przekształcania odpadów lub zużytych materiałów w nowe surowce lub produkty o wartości użytkowej. W kontekście gospodarki o obiegu zamkniętym, rematerializacja jest kluczowym elementem, który pozwala na ponowne wprowadzenie materiałów do cyklu produkcyjnego, redukując tym samym zapotrzebowanie na pierwotne surowce i minimalizując ilość odpadów.
S
SDG Index and Dashboards / Globalny indeks SDG
Globalny indeks SDG to narzędzie, które mierzy postępy krajów w realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG) przyjętych przez ONZ. Indeks ten ocenia państwa na podstawie różnych wskaźników związanych z poszczególnymi celami SDG, umożliwiając monitorowanie i porównywanie efektywności w zakresie zrównoważonego rozwoju. Dashboards to dodatkowe narzędzia wizualne, które przedstawiają wyniki krajów w formie graficznej, pomagając w identyfikacji obszarów wymagających szczególnej uwagi.
SDGwashing
SDGwashing to praktyka polegająca na pozornym wspieraniu Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG) przez organizacje, które w rzeczywistości nie podejmują znaczących działań na rzecz ich realizacji. Takie działania mogą polegać na promowaniu inicjatyw zgodnych z SDG, które są marginalne lub mają niewielki wpływ na rzeczywiste osiągnięcie celów. SDGwashing jest krytykowane za dezinformowanie interesariuszy i podważanie wiarygodności rzeczywistych wysiłków na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Science Based Targets Initiative (SBTi) / Inicjatywna – Cele oparte o wiedzę naukową (SBTi)
Inicjatywa Science Based Targets (SBTi) to globalna inicjatywa, która wspiera przedsiębiorstwa w wyznaczaniu ambitnych celów redukcji emisji gazów cieplarnianych, zgodnych z najnowszą wiedzą naukową na temat zmian klimatycznych. Cele te mają na celu ograniczenie globalnego ocieplenia do wartości znacznie poniżej 2°C, a najlepiej do 1,5°C. SBTi zapewnia narzędzia i wytyczne umożliwiające firmom opracowanie i wdrożenie strategii zgodnych z tymi celami, co wspiera globalne wysiłki na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym.
Scope 3 emissions / 3 zakresy emisji
Emisje z zakresu 3 to emisje gazów cieplarnianych, które są pośrednio generowane przez działalność organizacji, ale pochodzą z źródeł, które nie znajdują się pod jej bezpośrednią kontrolą. Emisje te obejmują m.in. emisje związane z łańcuchem dostaw, użytkowaniem sprzedanych produktów oraz zarządzaniem odpadami. Scope 3 jest często najtrudniejszym do zmierzenia i zarządzania zakresem emisji, ale stanowi kluczowy element kompleksowej strategii redukcji emisji w ramach dążenia do neutralności klimatycznej.
Shared value (SV)
Wartość wspólna (Shared Value) to koncepcja zarządzania, która zakłada, że firmy mogą generować wartość ekonomiczną poprzez tworzenie wartości dla społeczeństwa. Oznacza to, że organizacje dążą do identyfikacji i realizacji działań, które przynoszą korzyści zarówno firmie, jak i jej interesariuszom, w tym społecznościom lokalnym, pracownikom i klientom. Koncepcja ta integruje aspekty społeczne i ekonomiczne, co pozwala na rozwój przedsiębiorstw w sposób zrównoważony i długoterminowy.
Single Use Plastics Directive (SUP) / Dyrektywa SUP
Dyrektywa w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku (SUP) to unijna regulacja mająca na celu ograniczenie negatywnego wpływu tworzyw sztucznych na środowisko, zwłaszcza na morza i oceany. Dyrektywa SUP wprowadza zakaz wprowadzania do obrotu niektórych jednorazowych produktów plastikowych, takich jak plastikowe słomki, sztućce, talerze czy patyczki higieniczne. Dodatkowo, nakłada ona na państwa członkowskie obowiązek redukcji konsumpcji innych jednorazowych produktów z plastiku oraz promowania alternatywnych rozwiązań.
Smart Cities
Smart Cities to koncepcja urbanistyczna, która polega na wykorzystaniu nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) do zarządzania zasobami miejskimi w sposób bardziej efektywny i zrównoważony. Inteligentne miasta dążą do poprawy jakości życia mieszkańców poprzez optymalizację infrastruktury miejskiej, transportu, zarządzania energią, wodą oraz odpadami. Wdrażanie technologii w ramach koncepcji smart cities pozwala na lepsze wykorzystanie dostępnych zasobów, redukcję emisji oraz zwiększenie transparentności i partycypacji społecznej w procesach zarządzania miastem.
Social Enterprise / Przedsiębiorstwo społeczne (PS)
Przedsiębiorstwo społeczne (PS) to rodzaj organizacji, która łączy cele biznesowe z misją społeczną. Przedsiębiorstwa społeczne prowadzą działalność gospodarczą, ale ich głównym celem jest rozwiązywanie problemów społecznych, takich jak bezrobocie, wykluczenie społeczne czy ochrona środowiska. Zyski generowane przez przedsiębiorstwa społeczne są reinwestowane w realizację celów społecznych, co odróżnia je od tradycyjnych firm nastawionych na maksymalizację zysków dla właścicieli lub akcjonariuszy.
Social Entrepreneurship / Przedsiębiorczość społeczna
Przedsiębiorczość społeczna to podejście do biznesu, które koncentruje się na tworzeniu innowacyjnych rozwiązań dla problemów społecznych i ekologicznych. Przedsiębiorcy społeczni wykorzystują narzędzia biznesowe do realizacji misji społecznej, często tworząc nowe produkty, usługi lub modele biznesowe, które mają pozytywny wpływ na społeczeństwo. Przedsiębiorczość społeczna łączy w sobie elementy działalności charytatywnej z działalnością biznesową, dążąc do trwałych i skalowalnych zmian społecznych.
Social Impact Bonds / Obligacje wpływu społecznego
Obligacje wpływu społecznego to innowacyjne narzędzie finansowe, które umożliwia finansowanie projektów społecznych przy zaangażowaniu kapitału prywatnego. Inwestorzy prywatni finansują działania mające na celu rozwiązanie określonych problemów społecznych, a zwrot z inwestycji jest uzależniony od osiągnięcia z góry ustalonych rezultatów. Jeżeli projekt osiągnie zamierzone cele, rząd lub inna instytucja publiczna zwraca inwestorom kapitał wraz z wynagrodzeniem. Obligacje wpływu społecznego stanowią alternatywny sposób finansowania polityk społecznych, łącząc sektor publiczny, prywatny i organizacje pozarządowe.
Sprawiedliwość klimatyczna
Sprawiedliwość klimatyczna to koncepcja, która zakłada, że zmiany klimatyczne i ich skutki nie są neutralne pod względem społecznym i etycznym. Sprawiedliwość klimatyczna podkreśla, że najbardziej narażone na negatywne konsekwencje zmiany klimatu są te społeczności, które najmniej przyczyniły się do ich powstania, a jednocześnie mają najmniejsze zasoby do adaptacji. Koncepcja ta postuluje, aby polityki klimatyczne uwzględniały kwestie równości społecznej i ekonomicznej, dążąc do minimalizowania dysproporcji i zapewnienia ochrony dla najbardziej zagrożonych grup społecznych.
Standardy sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju
Standardy sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju to zestaw wytycznych i wymogów, które pomagają przedsiębiorstwom w transparentnym raportowaniu ich wpływu na środowisko, społeczeństwo i gospodarkę. Standardy te, takie jak GRI (Global Reporting Initiative) czy SASB (Sustainability Accounting Standards Board), umożliwiają firmom publikowanie informacji na temat ich strategii zrównoważonego rozwoju, podejmowanych działań oraz osiąganych rezultatów. Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju pomaga interesariuszom, w tym inwestorom i konsumentom, w ocenie, jak dana organizacja zarządza ryzykami i szansami związanymi z kwestiami ESG.
Strategia UE na rzecz bioróżnorodności 2030 / EU Biodiversity Strategy for 2030
Strategia UE na rzecz bioróżnorodności 2030 to kompleksowy plan działania Unii Europejskiej, mający na celu ochronę i odbudowę bioróżnorodności w Europie. Strategia ta jest częścią szerszej inicjatywy Europejskiego Zielonego Ładu i zakłada działania na rzecz odtwarzania zdegradowanych ekosystemów, ochrony gatunków i siedlisk, zrównoważonego rolnictwa oraz promowania zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych. Strategia ma na celu odwrócenie trendu spadku bioróżnorodności oraz wzmocnienie roli ekosystemów w przeciwdziałaniu zmianom klimatu.
Supplier Assessment / Supplier Evaluation / Ocena dostawców
Ocena dostawców to proces systematycznej analizy i oceny wydajności oraz zgodności dostawców z określonymi standardami jakości, etyki i zrównoważonego rozwoju. Proces ten obejmuje zarówno weryfikację zdolności dostawców do spełnienia wymagań technicznych i handlowych, jak i analizę ich podejścia do kwestii środowiskowych i społecznych. Regularna ocena dostawców jest kluczowa dla zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw oraz zapewnienia zgodności z polityką zrównoważonego rozwoju firmy.
Supply Chain Traceability (SCT) / Śledzenie łańcucha dostaw (SCT)
Śledzenie łańcucha dostaw (SCT) to proces monitorowania i dokumentowania przepływu produktów, materiałów i surowców w całym łańcuchu dostaw, od surowca aż do końcowego konsumenta. Śledzenie to umożliwia identyfikację pochodzenia materiałów oraz prześledzenie całego procesu produkcyjnego, co jest kluczowe dla zapewnienia zgodności z normami etycznymi, środowiskowymi oraz społecznymi. SCT jest istotne dla firm dążących do przejrzystości i odpowiedzialności w zarządzaniu swoimi łańcuchami dostaw.
Supply Chain Transparency / Supply Chain Visibility (SCV) / Przejrzystość łańcucha dostaw / Widoczność łańcucha dostaw
Przejrzystość łańcucha dostaw (Supply Chain Transparency) oraz widoczność łańcucha dostaw (Supply Chain Visibility) odnoszą się do zdolności firmy do monitorowania i ujawniania informacji na temat wszystkich etapów łańcucha dostaw, w tym pochodzenia surowców, warunków pracy, wpływu na środowisko oraz praktyk dostawców. Przejrzystość ta jest kluczowa dla zarządzania ryzykami, budowania zaufania wśród interesariuszy oraz spełniania wymogów regulacyjnych i standardów zrównoważonego rozwoju.
Sustainability / Sustainable development / Zrównoważony rozwój
Zrównoważony rozwój to koncepcja, która zakłada prowadzenie działalności gospodarczej i społecznej w sposób, który zaspokaja potrzeby obecnych pokoleń, nie narażając przyszłych pokoleń na brak zasobów. Zrównoważony rozwój opiera się na trzech filarach: ekonomicznym, społecznym i środowiskowym, dążąc do równoważenia celów gospodarczych z ochroną środowiska i dobrobytem społecznym. Zrównoważony rozwój jest kluczowym elementem globalnych strategii przeciwdziałania zmianom klimatu, degradacji środowiska oraz nierówności społecznych.
Sustainability Accounting Standards Board (SASB) / Rada Standardów Rachunkowości Zrównoważonego Rozwoju (SASB)
Rada Standardów Rachunkowości Zrównoważonego Rozwoju (SASB) to niezależna organizacja, która opracowuje standardy raportowania na temat kwestii zrównoważonego rozwoju, istotnych z perspektywy inwestorów. Standardy SASB dostarczają wytycznych dotyczących ujawniania informacji finansowych związanych z czynnikami środowiskowymi, społecznymi i zarządzania (ESG), które mają wpływ na wyniki finansowe firm. Standardy te są powszechnie stosowane przez przedsiębiorstwa do komunikowania swoich wyników z zakresu zrównoważonego rozwoju w sposób zrozumiały i porównywalny dla inwestorów.
Sustainability Bonds / Obligacje zrównoważonego rozwoju
Obligacje zrównoważonego rozwoju to instrumenty finansowe emitowane w celu pozyskania kapitału na realizację projektów mających pozytywny wpływ na środowisko, społeczeństwo i gospodarkę. Przykładowe projekty finansowane z takich obligacji obejmują inwestycje w energię odnawialną, efektywność energetyczną, transport publiczny, dostęp do wody pitnej oraz rozwój zrównoważonych infrastruktur. Obligacje zrównoważonego rozwoju stanowią ważny mechanizm wspierania działań na rzecz zrównoważonego rozwoju na poziomie globalnym i lokalnym.
Sustainability Report / Raport zrównoważonego rozwoju
Raport zrównoważonego rozwoju to dokument, w którym organizacje przedstawiają swoje działania, osiągnięcia i plany dotyczące zrównoważonego rozwoju. Raport ten obejmuje informacje na temat wpływu firmy na środowisko, społeczeństwo i gospodarkę, oraz opisuje, w jaki sposób organizacja zarządza ryzykami i szansami związanymi z kwestiami ESG. Raporty zrównoważonego rozwoju są kluczowe dla transparentności organizacji i budowania zaufania wśród interesariuszy, w tym inwestorów, klientów i pracowników.
Sustainability Risk Management (SRM) / Zarządzanie ryzykiem zrównoważonego rozwoju (SRM)
Zarządzanie ryzykiem zrównoważonego rozwoju (SRM) to proces identyfikacji, oceny i zarządzania ryzykami związanymi z kwestiami środowiskowymi, społecznymi i zarządzania (ESG), które mogą mieć wpływ na działalność organizacji. SRM ma na celu minimalizowanie negatywnych skutków tych ryzyk dla organizacji oraz wykorzystywanie szans wynikających ze zrównoważonego rozwoju. Efektywne zarządzanie ryzykiem zrównoważonego rozwoju jest kluczowe dla długoterminowej stabilności i sukcesu organizacji.
Sustainable Aviation Fuel (SAF) / Zrównoważony Paliwo Lotnicze (SAF)
Zrównoważony paliwo lotnicze (SAF) to paliwo alternatywne dla tradycyjnych paliw lotniczych, które jest wytwarzane z odnawialnych źródeł, takich jak biopaliwa, odpady organiczne czy syntetyczne paliwa węglowodorowe. Wykorzystanie SAF ma na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych związanych z transportem lotniczym, co jest kluczowe dla ograniczenia globalnego ocieplenia. SAF jest postrzegane jako jeden z głównych elementów dekarbonizacji sektora lotniczego, który jest odpowiedzialny za znaczną część globalnych emisji CO2.
Sustainable Development Goals (SDGs) / Cele zrównoważonego rozwoju (SDG)
Cele zrównoważonego rozwoju (SDG) to zbiór 17 globalnych celów, ustanowionych przez ONZ w 2015 roku, mających na celu wyeliminowanie ubóstwa, ochronę środowiska i zapewnienie dobrobytu dla wszystkich ludzi do 2030 roku. Cele te obejmują szeroki zakres zagadnień, takich jak zdrowie, edukacja, równość płci, dostęp do czystej wody, energia odnawialna, zrównoważone miasta, ochrona oceanów i ekosystemów lądowych oraz działania na rzecz klimatu. SDG stanowią ramy dla globalnych i lokalnych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) / Rozporządzenie UE w sprawie zrównoważonego finansowania (SFDR)
Rozporządzenie UE w sprawie zrównoważonego finansowania (SFDR) to regulacja, która zobowiązuje instytucje finansowe do ujawniania informacji na temat zrównoważonego charakteru ich produktów inwestycyjnych. Celem SFDR jest zwiększenie transparentności na rynku finansowym w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz zapobieganie tzw. greenwashingowi, czyli praktyce wprowadzania w błąd co do ekologicznego charakteru produktów finansowych. Rozporządzenie SFDR wspiera inwestorów w podejmowaniu świadomych decyzji inwestycyjnych opartych na kryteriach ESG.
Sustainable Procurement / Zrównoważone zakupy
Zrównoważone zakupy to proces nabywania produktów i usług, który uwzględnia aspekty środowiskowe, społeczne i ekonomiczne w całym cyklu życia produktu. Zrównoważone zakupy dążą do minimalizowania negatywnego wpływu na środowisko, wspierania odpowiedzialnych praktyk w łańcuchu dostaw oraz promowania produktów i usług o wysokiej wartości społecznej. Organizacje, które wdrażają zrównoważone zakupy, przyczyniają się do realizacji celów zrównoważonego rozwoju i promują odpowiedzialną konsumpcję.
T
Taksonomia UE
Taksonomia UE to system klasyfikacji, który definiuje, jakie działania gospodarcze można uznać za zrównoważone środowiskowo zgodnie z regulacjami Unii Europejskiej. Taksonomia UE ma na celu wsparcie transformacji gospodarki w kierunku zrównoważonego rozwoju, poprzez promowanie inwestycji w projekty, które spełniają określone kryteria środowiskowe. Wdrożenie taksonomii ma pomóc inwestorom i firmom w identyfikacji działań, które przyczyniają się do realizacji celów klimatycznych i środowiskowych UE.
Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD) / Grupa zadaniowa ds. ujawniania informacji finansowych związanych z klimatem (TCFD)
Grupa zadaniowa ds. ujawniania informacji finansowych związanych z klimatem (TCFD) to inicjatywa mająca na celu opracowanie wytycznych dotyczących ujawniania informacji o ryzykach i szansach związanych z klimatem przez firmy. TCFD zaleca przedsiębiorstwom ujawnianie informacji w czterech kluczowych obszarach: zarządzanie, strategia, zarządzanie ryzykiem oraz wskaźniki i cele. Celem TCFD jest zwiększenie przejrzystości na rynkach finansowych oraz wsparcie inwestorów w podejmowaniu świadomych decyzji inwestycyjnych, uwzględniających ryzyka klimatyczne.
The UN Global Compact’s ten principles / 10 zasad UN Global Compact
10 zasad UN Global Compact to zestaw podstawowych wytycznych opracowanych przez Organizację Narodów Zjednoczonych, które mają na celu promowanie odpowiedzialnego i zrównoważonego prowadzenia działalności gospodarczej. Zasady te obejmują cztery główne obszary: prawa człowieka, standardy pracy, ochronę środowiska oraz przeciwdziałanie korupcji. Organizacje, które przystępują do UN Global Compact, zobowiązują się do przestrzegania tych zasad i włączania ich w swoją strategię biznesową oraz codzienną działalność.
Traktat Amsterdamski
Traktat Amsterdamski to umowa międzynarodowa podpisana w 1997 roku przez państwa członkowskie Unii Europejskiej, która wprowadziła zmiany do Traktatu o Unii Europejskiej, Traktatów ustanawiających Wspólnoty Europejskie oraz niektórych aktów związanych z nimi. Traktat Amsterdamski wzmocnił integrację europejską, szczególnie w obszarach polityki społecznej, zatrudnienia, przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Ponadto, traktat ten wprowadził zasady dotyczące zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska jako fundamentalne elementy polityk Unii Europejskiej.
Triple Bottom Line (TBL) / Potrójna linia graniczna (TBL)
Potrójna linia graniczna (Triple Bottom Line, TBL) to koncepcja, która zakłada, że przedsiębiorstwa powinny mierzyć swoje wyniki nie tylko pod względem finansowym, ale również pod kątem ich wpływu na społeczeństwo i środowisko. TBL obejmuje trzy wymiary: zysk (profit), ludzi (people) i planetę (planet). Przedsiębiorstwa, które stosują podejście TBL, dążą do osiągnięcia równowagi pomiędzy efektywnością ekonomiczną, odpowiedzialnością społeczną i ochroną środowiska, co prowadzi do bardziej zrównoważonego i etycznego modelu biznesowego.
U
UN Guiding Principles Reporting Framework (UNGPRF) / Ramy sprawozdawczości zgodnej z Wytycznymi ONZ dotyczącymi biznesu i praw człowieka (UNGPRF)
Ramy sprawozdawczości zgodnej z Wytycznymi ONZ dotyczącymi biznesu i praw człowieka (UNGPRF) to narzędzie opracowane w celu ułatwienia firmom raportowania na temat działań podejmowanych w zakresie przestrzegania praw człowieka zgodnie z Wytycznymi ONZ dotyczącymi biznesu i praw człowieka. Ramy te obejmują zestaw pytań, które pomagają firmom identyfikować i ujawniać swoje praktyki związane z zarządzaniem ryzykami dotyczącymi praw człowieka, a także przedstawiają przykłady najlepszych praktyk w zakresie odpowiedzialności korporacyjnej.
UN Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGPs) / Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka (UNGPs)
Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka (UNGPs) to międzynarodowy standard, który określa obowiązki i odpowiedzialność firm w zakresie przestrzegania praw człowieka. UNGPs opierają się na trzech filarach: ochronie praw człowieka przez państwa, odpowiedzialności firm za respektowanie praw człowieka oraz dostępie ofiar naruszeń praw człowieka do skutecznych środków ochrony prawnej. Wytyczne te stanowią kluczowy dokument dla firm dążących do prowadzenia działalności w sposób etyczny i zgodny z międzynarodowymi normami dotyczącymi praw człowieka.
United Nations Environment Programme (UNEP) / Program Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP)
Program Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP) to globalna organizacja odpowiedzialna za koordynowanie działań na rzecz ochrony środowiska oraz promowanie zrównoważonego rozwoju. UNEP prowadzi badania, opracowuje wytyczne polityczne i wspiera kraje w realizacji programów i projektów związanych z ochroną środowiska, takimi jak przeciwdziałanie zmianom klimatycznym, ochrona bioróżnorodności, zarządzanie zasobami wodnymi i gospodarka odpadami. UNEP odgrywa kluczową rolę w międzynarodowych wysiłkach na rzecz ochrony planety i poprawy jakości życia ludzi na całym świecie.
United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) / Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC)
Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) to międzynarodowa umowa podpisana w 1992 roku, której celem jest zapobieganie niebezpiecznym antropogenicznym zmianom klimatu. Konwencja stanowi ramy dla globalnych negocjacji klimatycznych, w ramach których państwa podejmują zobowiązania do ograniczania emisji gazów cieplarnianych i adaptacji do skutków zmian klimatu. UNFCCC jest podstawą dla innych międzynarodowych porozumień klimatycznych, takich jak Protokół z Kioto i Paryskie Porozumienie Klimatyczne.
United Nations Global Compact (UN Global Compact)
United Nations Global Compact to inicjatywa ONZ mająca na celu promowanie odpowiedzialnego i zrównoważonego prowadzenia działalności gospodarczej na całym świecie. Organizacje przystępujące do UN Global Compact zobowiązują się do przestrzegania dziesięciu zasad w obszarach praw człowieka, standardów pracy, ochrony środowiska oraz przeciwdziałania korupcji. UN Global Compact wspiera firmy w integrowaniu tych zasad w ich strategię biznesową i operacje, a także promuje zrównoważony rozwój i odpowiedzialność społeczną na globalnym poziomie.
Upcycling
Upcycling to proces przekształcania odpadów lub zużytych produktów w nowe materiały lub produkty o wyższej wartości użytkowej lub estetycznej niż pierwotny materiał. Upcycling różni się od tradycyjnego recyklingu, ponieważ nie polega na rozkładaniu materiałów na surowce wtórne, ale na kreatywnym ponownym wykorzystaniu ich w celu stworzenia nowych produktów. Przykłady upcyclingu obejmują przekształcanie starych ubrań w nowe elementy garderoby, mebli w nowe wyposażenie wnętrz, czy też wykorzystanie odpadów przemysłowych do tworzenia dzieł sztuki.
V
Value Proposition / Propozycja wartości
Propozycja wartości (Value Proposition) to unikalna oferta, którą organizacja przedstawia swoim klientom, wskazująca na kluczowe korzyści i wartość, jaką dostarczają jej produkty lub usługi. Propozycja wartości wyróżnia firmę na tle konkurencji, określając, dlaczego klienci powinni wybrać jej ofertę. Skuteczna propozycja wartości jest jasno zdefiniowana, zrozumiała i przekonująca, a także odnosi się do specyficznych potrzeb i oczekiwań docelowej grupy odbiorców.
Value chain / Łańcuch wartości
Łańcuch wartości to koncepcja opisująca całość procesów i działań podejmowanych przez firmę w celu dostarczenia wartości klientom, od pozyskiwania surowców, poprzez produkcję, aż po sprzedaż i obsługę posprzedażową. Łańcuch wartości obejmuje wszystkie etapy tworzenia produktu lub usługi, w tym dostarczanie surowców, logistykę, produkcję, marketing, dystrybucję oraz wsparcie techniczne. Analiza łańcucha wartości pozwala firmom na identyfikację kluczowych obszarów, które mogą być optymalizowane w celu zwiększenia efektywności i konkurencyjności na rynku.
W
Waste Framework Directive (WFD) / Dyrektywa ramowa w sprawie odpadów
Dyrektywa ramowa w sprawie odpadów (WFD) to unijna regulacja, która ustanawia ramy prawne dla zarządzania odpadami w państwach członkowskich. Dyrektywa ma na celu ochronę środowiska oraz zdrowia ludzkiego poprzez wprowadzenie zasad zrównoważonego gospodarowania odpadami, takich jak hierarchia postępowania z odpadami, odpowiedzialność producenta, oraz zasady dotyczące recyklingu i ponownego wykorzystania odpadów. WFD promuje minimalizowanie ilości odpadów oraz zachęca do rozwijania gospodarki o obiegu zamkniętym.
Well below 2°C
Well below 2°C to cel wyznaczony w ramach Paryskiego Porozumienia Klimatycznego, który zobowiązuje państwa do podejmowania działań mających na celu ograniczenie globalnego ocieplenia do wartości znacznie poniżej 2°C w porównaniu do poziomów przedindustrialnych. Dążenie do osiągnięcia tego celu jest kluczowe dla uniknięcia najbardziej katastrofalnych skutków zmian klimatycznych, takich jak ekstremalne zjawiska pogodowe, podnoszenie się poziomu mórz, utrata bioróżnorodności i inne zagrożenia dla ludzkości.
Women on Boards Directive / Dyrektywa w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów spółek giełdowych
Dyrektywa w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów spółek giełdowych to regulacja Unii Europejskiej, której celem jest zwiększenie liczby kobiet na stanowiskach kierowniczych w spółkach giełdowych. Dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia przepisów, które zapewnią co najmniej 40% udział kobiet w radach nadzorczych dużych spółek notowanych na giełdzie. Celem dyrektywy jest promowanie równości płci, poprawa różnorodności w zarządach oraz zwiększenie efektywności i innowacyjności w zarządzaniu firmami.
World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) / Światowa Rada Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (WBCSD)
Światowa Rada Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (WBCSD) to globalna organizacja zrzeszająca wiodące przedsiębiorstwa, które dążą do promowania zrównoważonego rozwoju. WBCSD wspiera firmy w integrowaniu zasad zrównoważonego rozwoju w ich strategiach biznesowych i operacjach, oferując narzędzia, wytyczne oraz platformy współpracy. Organizacja działa na rzecz przyspieszenia transformacji gospodarki w kierunku bardziej zrównoważonego modelu, poprzez promowanie innowacji, efektywności zasobów oraz odpowiedzialności społecznej.
World Commission on Environment and Development (Brundtland) / Światowa Komisja ds. Środowiska i Rozwoju (Brundtland)
Światowa Komisja ds. Środowiska i Rozwoju, znana również jako Komisja Brundtland, to międzynarodowy zespół ekspertów powołany przez ONZ w 1983 roku, którego celem było opracowanie strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju. Komisja, pod przewodnictwem Gro Harlem Brundtland, opracowała raport „Nasza wspólna przyszłość” (1987), który zdefiniował zrównoważony rozwój jako rozwój, który zaspokaja potrzeby obecnych pokoleń, nie narażając możliwości przyszłych pokoleń na zaspokojenie ich własnych potrzeb. Raport ten stał się kluczowym dokumentem w globalnej debacie na temat zrównoważonego rozwoju.
World Resources Institute (WRI)
World Resources Institute (WRI) to globalna organizacja badawcza, której misją jest rozwijanie rozwiązań na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi i ochrony środowiska. WRI koncentruje się na problemach związanych z klimatem, energią, wodą, lasami, miastami i żywnością, oferując analizy, narzędzia oraz strategie wspierające rządy, przedsiębiorstwa i społeczeństwa w podejmowaniu decyzji na rzecz zrównoważonego rozwoju. Organizacja odgrywa kluczową rolę w promowaniu polityk i praktyk, które przyczyniają się do ochrony zasobów naturalnych i poprawy jakości życia ludzi.
Z
Zasada DNSH
Zasada DNSH (Do No Significant Harm) to koncepcja, która zakłada, że działania podejmowane w ramach polityki lub projektów zrównoważonego rozwoju nie powinny powodować znaczących szkód dla środowiska lub innych celów społecznych. W kontekście unijnych regulacji, zasada DNSH jest kluczowym kryterium oceny zgodności działań z taksonomią zrównoważonego rozwoju. Zasada ta ma na celu zapewnienie, że inwestycje i działania wspierające zrównoważony rozwój nie będą miały negatywnego wpływu na inne aspekty zrównoważonego rozwoju, takie jak ochrona bioróżnorodności, zdrowie publiczne czy sprawiedliwość społeczna.