Kwestie ESG, bazujące na priorytetowych siedemnastu Celach Zrównoważonego Rozwoju, stały się dla sektora finansowego fundamentalne. Klienci i inwestorzy wraz z całą grupą interesariuszy, podejmując decyzje finansowe, są coraz bardziej świadomi wpływu na budowanie zrównoważonej gospodarki. W zielonej transformacji, poprzez różne formy finansowania, to właśnie sektor finansowy będzie odgrywał kluczową rolę. Największym wyzwaniem dla firm i samorządów są jednak koszty adaptacyjne przekształceń oraz niebagatelne wartości finansowania inwestycji.
Czym są zielone finanse?
Najprościej rzecz ujmując to finansowy produkt lub usługa wspierająca realizację przyjaznych dla środowiska celów i wspomagająca zieloną transformację w społeczeństwie. Zielone finanse mogą mieć formę zielonych kredytów lub produktów rynku kapitałowego. W praktyce jest to możliwość inwestowania w zielone akcje i obligacje, zaciągnięcia pożyczki, nabycia polisy ubezpieczeniowej czy wybrania programu emerytalnego, finansującego projekty lub firmy działające w sposób odpowiedzialny społecznie oraz chroniące środowisko. Przynosząc korzyści ekonomiczne i środowiskowe zielone finanse zwiększają przedsiębiorstwom i osobom fizycznym dostęp do ekologicznie przyjaznych towarów i usług. Tym samym ułatwiają i przyspieszają przejście do społeczeństwa niskoemisyjnego.
W Polsce stale rośnie wolumen zrównoważonych kredytów oraz zielonego inwestowania wspierających zrównoważony rozwój. W ciągu ostatnich lat znacznie poszerzyło się również porfolio zielonych produktów finansowych obecnych na rynkach kapitałowych. Znakomitym tego przykładem są zielone obligacje wykorzystywane od 2019 roku do finansowania projektów ekologicznych. W ten sposób finansuje się już wiele projektów związanych m.in. z efektywnością energetyczną, odnawialnymi źródłami energii, odbudową i ochroną ekosystemów, bioróżnorodnością czy z rozwojem zrównoważonych miast i społeczności.
SFRD inwestorska przejrzystość i odpowiedzialność
Celem Rozporządzenia SFDR (Sustainable Finance Disclosure Regulation) z 27 listopada 2019 roku – w połączeniu z Taksonomią UE – jest ułatwienie inwestorom dokonywania świadomych wyborów oraz promowanie zielonych inwestycji i projektów wspomagających zrównoważony rozwój. Wynikający z SFRD zakres obowiązków obliguje podmioty finansowe tj. banki, fundusze inwestycyjne i firmy ubezpieczeniowe oraz doradców finansowych, aby dostosowały swoje oferty i strategie biznesowe do zasad ESG.
Od kilku lat instytucje finansowe klasyfikują ofertę na produkty:
- promujące aspekty środowiskowe i/lub społeczne o ile spełnione są również przesłanki stosowania dobrych praktyk dotyczących zarządzania; zgodne z art. 8 SFDR i potocznie określane jako „jasnozielone” (light-green),
- mające na celu zrównoważone inwestycje i przyczyniające się do realizacji celów środowiskowych lub społecznych; zgodne z art. 9 SFDR i potocznie określane jako „ciemnozielone” (dark-green),
- niepowiązane z aspektami ESG.
Na straży przestrzegania tych reguł w Polsce stoi Komisja Nadzoru Finansowego.
Co istotne, rozporządzenie SFRD zwiększa również transparentność produktową i chroni uczestników rynku finansowego przed ryzykiem oraz zagrożeniem greenwashingu, czyli fałszywego przekonywania klientów o realizowaniu ekologicznych i zrównoważonych celów.
Kluczowa rola banków
Biorąc pod uwagę dzisiejsze uwarunkowania prawne oraz niezwykle ważną rolę pełnioną przez banki, jaką jest oferowanie zielonego finansowania, to od nich w dużej mierze zależeć będzie skala i tempo transformacji. Banki w swoich raportach ESG będą musiały wykazać się, w jakim stopniu ich działalność jest zgodna z zasadami ESG. Stąd często pojawiają się preferencyjne warunki oferowania zielonych instrumentów finansowania. Z drugiej strony zdarzają się sytuacje, kiedy przedsiębiorstwo nie otrzymuje dofinansowania ze względu na zbyt skomplikowane procedury i trudne do spełnienia kryteria.
W niektórych przypadkach banki rezygnują z finansowania biznesu opartego na węglu, zamiast wykorzystującego odnawialne zasoby, takie jak: wiatr, energia słoneczna, woda czy biomasa.
Cennym źródłem wiedzy dla podmiotów finansowych, wpływającym na podejmowane decyzje
o przyznaniu środków na inwestycje, są zrównoważone raporty firm zawierające szeroką listą działań ESG. Deklaracje te budują jednocześnie wizerunek odpowiedzialnego przedsiębiorstwa i atrakcyjnego miejsca pracy.
A co w niedalekiej przyszłości?
W najbliższych latach podczas trwającej obecnie zielonej transformacji aspekty ESG wciąż będą odgrywać kluczową rolę. Sektor finansowy nieustannie będzie wspierał tę przemianę decydując, które inwestycje dofinansuje. Oczywiście podstawą podejmowanych decyzji będzie ocena wiarygodności kredytowej, w której jednym z czynników będzie obszar działalności firmy w zakresie zrównoważonego rozwoju ESG.
Szybkie dostosowanie się przedsiębiorców do wprowadzanych zmian prawnych oraz regulacyjnych zwiększy ich szanse na zrealizowanie swojej strategii ESG. Pomagać im będzie dostęp do zielonego finansowania w postaci dotacji, zwolnień podatkowych czy też zielonych pożyczek.
Autor: Artur Stypka, Polski Instytut ESG